• Çar. Eki 28th, 2020

İMC Haber 24

Haber sokakta, haber yerde!

Xalid Celalî / Dünyamızın Koruyucu Kalkanı: Manyetik Alan

Telif: Yaklaşan Saat. (Güneş rüzgarı ve dünyanın manyetik alanı.)

Yüzyıllar boyunca insanlar pusulayla yola çıktı ve onunla yön buldular. Özellikle eskiden gemiler denizde yol alırken ve etraflarında sudan başka bir şey görünmezken pusula onların yolunu aydınlatıyordu ve ona göre hangi yöne gittiklerini bilebiliyorlardı. On yedinci yüzyılda dünyanın mıknatıs gibi olduğu ve pusulanın her zaman kuzey kutbuna yöneldiği anlaşıldı. Bununla birlikte dünyanın manyetik alan çizgilerinin güney kutbundan çıkarak dairevi bir şekilde kuzey kutbuna doğru ilerledikleri ve bu yüzden pusulanın her zaman kuzeyi gösterdiği ortaya çıktı.

Dünyanın manyetik alan çizgileri. Kaynak: Getty Images

 

Yıllarca insanlar, dünyanın manyetik alanının sebebinin dünya merkezindeki demir kütleleri olduğunu düşündü. Ancak bilinmelidir ki dünyanın çekirdeğindeki yüksek sıcaklıklar, buradaki demir kütlelerinin mıknatıs özelliği göstermesini engellemektedir. Yapılan bir araştırmada ise dünyanın çekirdeğindeki demirin manyetik alanın kaynağı olmadığı öğrenildi. Venüs gezegenini araştırmak üzere tasarlanan Mariner-2 uzay aracı, Venüs’ün de Dünya gibi merkezinde demir kütlelerine sahip olduğunu ancak Venüs’ün manyetik alana sahip olmadığını keşfetti. Venüs, dünyadan 243 defa daha yavaş dönüyor. Yani bize göre 243 günde dönüşünü tamamlıyor ve bir günü bizim 243 günümüz oluyor. Bu, araştırmalara konu oldu ve dönmenin manyetik alan üzerindeki etkisi labaratuar koşullarında tespit edildi. Buna göre dünyanın dış çekirdeğindeki demir ve nikel rezervleri, dönme etkisiyle manyetik alanın oluşmasını sağlıyor.

 

Manyetîk alan çizgilerinin grafiksel gösterimi


Telif: Venngage

Dünyanın manyetik alanı, uzayda bizim için bir kalkan gibidir. En büyük faydası ise bizi güneşteki patlamalardan yayan radyasyondan korumasıdır. Güneşte çoğu zaman büyük ölçekli patlamalar meydana gelir. Bu patlamalar sonrasında etrafa elektrik ve radyasyon yüklü parçacıklar dağılır. Bunlara ‘Güneş Rüzgarı’ deniliyor. Güneş rüzgarları dünyaya doğru yol alır ve kendisiyle beraber yüklü miktarda radyasyon taşır. Bu radyasyon insan sağlığı için oldukça zararlıdır. Ancak dünyayı bir kalkan gibi saran manyetik alan, güneş rüzgarlarının direkt dünyaya temasını engelliyor ve bu parçacıklar manyetik alan üzerinden akarken bir kısmı dünyadan uzaklaşır, bir kısmı da manyetik alan üzerinden kutuplara akar. Kutuplara doğru akan bu elektrik yüklü parçacıklar atmosfere giriş yaptıklarında oksijen ve azotla temas ederler ve burada bir ışın enerjisi ortaya çıkar. Bu görkemli ışıklar ‘Kutup Işıkları’ veya ‘Kuzey Işıkları’ olarak adlandırılırlar. Kutup ışıkları sadece dünyada değil, manyetik alana sahip tüm gezegenlerde oluşabilir.

 

 


Norveçte bir göl yüzeyine yansıyan Kuzey Işıkları. Telif: National Geographic

 

Bu çalışmamızda anladık ki dünyanın manyetik alanı; pusula ile yön tayini yapmamızı, dünyamızın radyasyondan korunmasını ve kuzey ışıkları gibi görkemli bir görüntünün oluşması için sürekli faaliyettedir ve güneş rüzgarlarına karşı bir kalkan gibi bizi korumaktadır.

 

Konuyla ilgili videoyu aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz:

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir